Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Hesaplanır?
Serbest meslek makbuzu (SMM), serbest meslek erbabının (avukat, doktor, mimar vb.) mesleki faaliyetleri karşılığında tahsil ettikleri ücret için kestikleri resmi belgedir. Hesaplamada iki temel vergi kalemi bulunur: Stopaj (Gelir Vergisi Kesintisi) ve KDV (Katma Değer Vergisi).
Hesaplama Formülleri
Netten Brüte Hesaplama
- Brüt: Net Tutar / (1 - Stopaj Oranı)
- Örn: 10.000 TL Net / 0.80 = 12.500 TL Brüt
Brütten Nete Hesaplama
- Net: Brüt Tutar - (Brüt * Stopaj Oranı)
- Örn: 10.000 TL Brüt - 2.000 TL Stopaj = 8.000 TL Net
Vergi Oranları (2026)
- Stopaj: Genellikle %20 oranındadır. Avukatların müvekkil adına yaptığı tahsilatlarda müvekkil vergi mükellefi ise stopaj kesintisi yapar.
- KDV: Güncel genel oran %20'dir. Ancak bazı özel durumlarda (aile mahkemeleri, tüketici mahkemeleri vb. adli yardım kapsamındaki işlerde) %10 KDV uygulanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Serbest meslek makbuzunda stopajı kim keser ve yatırır?
Stopajı, serbest meslek erbabına ödemeyi yapan (hizmeti alıp bedelini ödeyen) kişi veya kurum keser. Ödeyen, brüt tutar üzerinden %20 gelir vergisi tevkifatı yapar, kalan net tutarı makbuzu düzenleyene öder ve kestiği stopajı kendi adına vergi dairesine yatırmakla yükümlüdür. Makbuzu düzenleyen ise bu kesintiyi yıllık gelir vergisi beyannamesinde mahsup ettirir.
Netten brüte serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
Elde etmek istediğiniz net tutarı, (1 - stopaj oranı) değerine bölerek brüt tutarı bulursunuz. Örneğin avukatlar için %20 stopaj oranıyla 8.000 TL net isteniyorsa brüt = 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 TL olur. Bu brüt tutara ayrıca %20 KDV eklenir; ödeyen toplam 12.000 TL öder, bunun 2.000 TL stopaj ve 2.000 TL KDV olarak vergi dairesine, 8.000 TL'si makbuz sahibine kalır.
Brütten nete SMM hesabı nasıl yapılır?
Brüt tutardan %20 stopaj çıkarılarak makbuz sahibinin eline geçen net tutar bulunur. Brüt 10.000 TL ve stopaj %20 ise kesinti 2.000 TL, makbuz sahibine kalan net ödeme 8.000 TL olur. KDV bu hesabın dışındadır; brüt tutar üzerine eklenerek ödeyenden tahsil edilir ve makbuzu düzenleyen tarafından KDV beyannamesiyle vergi dairesine yatırılır.
Avukatlar için stopaj ve KDV oranı kaçtır?
Avukatların düzenlediği serbest meslek makbuzlarında gelir vergisi stopajı genel olarak %20 ve KDV genel oran %20'dir. Ancak adli yardım kapsamındaki bazı işlerde (aile ve tüketici mahkemeleri gibi) KDV oranı düşebilir; ödeyenin kamu kurumu olması halinde ise KDV tevkifatı gündeme gelebilir. Güncel oran ve istisnaları 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 3065 sayılı KDV Kanunu tebliğlerinden teyit edin.
Avukatın müvekkil adına yaptığı tahsilatlarda stopaj kesilir mi?
Avukatın kendi müvekkili adına ve müvekkilin işi için yaptığı tahsilatlar avukatın serbest meslek kazancı sayılmaz; bu kalemler üzerinden stopaj kesilmez ve bunlar için tahsilat makbuzu düzenlenir. Yalnızca avukatın kendi mesleki faaliyeti karşılığı olan vekâlet ücreti, danişten serbest meslek makbuzu ile tahsil edilir ve genel %20 stopaja tabi olur.
Serbest meslek makbuzu ile fatura arasındaki fark nedir?
Serbest meslek makbuzu, gelir vergisi mükellefi olan serbest meslek erbı (avukat, doktor, mühendis gibi) tarafından düzenlenir ve stopaja tabidir. Fatura ise ticari işletmelerce düzenlenir, KDV'ye tabi olur ancak genel olarak stopaj kesilmez. Avukatlar yalnızca serbest meslek makbuzu düzenleyebilir, fatura düzenleyemez.
Önemli Not
Hesaplamalar bilgi amaçlıdır. Tevkifatlı fatura işlemleri veya istisnai durumlar için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
Makbuz Oluşturmak İster misiniz?
Hesapladığınız tutarlar üzerinden yasal geçerliliği olan Serbest Meslek Makbuzu taslağınızı hemen oluşturun.
Makbuz Taslağı OluşturKonuyu derinlemesine öğrenin:
Serbest Meslek Makbuzu (SMM) Stopaj Hesaplama Rehberi →Bu içerik SmartHukuk editöryal ekibi tarafından hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ve mali tavsiye niteliği taşımaz. Stopaj ve KDV oranları, tevkifat uygulamaları ile istisnalar zamanla değişebilir; resmi işlem öncesi güncel mevzuatı 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 3065 sayılı KDV Kanunu ve Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğlerinden teyit edip yetkili bir avukata veya mali müşavire danışın.