Serbest Meslek Makbuzu (SMM) Stopaj Hesaplama Rehberi

Serbest Meslek Makbuzu (SMM), avukatların da dahil olduğu serbest meslek erbaplarının hizmet karşılığında düzenlediği vergi belgesidir. Avukatlar için %20 gelir vergisi tevkifatı (stopaj) ve %20 KDV uygulanır; stopaj avukatın değil, müvekkil tarafından vergi dairesine ödenir. Brüt, net, stopaj ve KDV tutarlarını saniyeler içinde görmek için SMM hesaplama aracımızı kullanın.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel stopaj ve KDV oranları için Maliye Bakanlığı tebliğlerini ve hesaplama aracını kontrol edin.

Serbest Meslek Makbuzu Nedir?

Serbest Meslek Makbuzu (SMM), mükellefiyeti olan serbest meslek erbabının (avukat, doktor, mühendis, mali müşavir vb.) mesleki faaliyeti karşılığında aldığı bedeli belgelemek için düzenlediği resmî belgedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında tutulur.

Avukatlar için temel iki vergi kalemi vardır:

• Gelir Vergisi Tevkifatı (Stopaj): Brüt ücret üzerinden kesilir, müvekkil tarafından ilgili ayın sonuna kadar vergi dairesine yatırılır. Avukatlar için standart oran %20'dir.
• KDV (Katma Değer Vergisi): Brüt ücret üzerinden hesaplanır. Genel oran %20'dir.

SMM'de Brüt, Net, Stopaj ve KDV İlişkisi

Kavramları netleştirelim:

• Brüt Ücret: Makbuza yazılan, avukatın mesleki hizmet bedelinin tamamı.
• Stopaj: Brüt üzerinden kesilen vergi (%20). Müvekkil vergi dairesine öder; avukatın eline geçmez.
• Net Ücret: Brüt'ten stopaj düşüldükten sonra kalan tutar. Bu, avukatın "kazandığı" bedeldir.
• KDV: Brüt üzerinden ayrıca hesaplanır (%20). Müvekkilden tahsil edilir.
• Tahsil Edilen (Avukatın aldığı): Net Ücret + KDV.

Önemli: KDV stopajdan bağımsız olarak brüt üzerinden hesaplanır. Yani avukat, müvekkilden net ücret + KDV tahsil eder; stopajı müvekkil ayrıca vergi dairesine öder.

SMM Hesaplama Formülleri

Brüt'ten nete (makbuza brüt yazıldığında):

Stopaj = Brüt × (%20 / 100)
Net    = Brüt − Stopaj
KDV    = Brüt × (%20 / 100)
Tahsil = Net + KDV

Net'ten brüte (ele geçmesi istenen net biliniyorsa):

Brüt    = Net / (1 − StopajOranı/100) = Net / 0,80
Stopaj  = Brüt × %20
KDV     = Brüt × %20

Örnek

Brüt 10.000 ₺ SMM için:

• Stopaj (%20) = 2.000 ₺
• Net = 8.000 ₺
• KDV (%20) = 2.000 ₺
• Avukatın tahsil ettiği = 8.000 + 2.000 = 10.000 ₺

Kesin tutarlar için SMM hesaplama aracını kullanın.

KDV Tevkifatı Nedir?

Ticari müvekkiller için KDV tevkifatı (örneğin 5/10) uygulanabilir; bu durumda KDV'nin sadece bir kısmı müvekkilde alınır, kalanı avukat beyan eder. Tevkifat oranı müvekkilin durumuna göre değişir; ayrıntılı hesaplama için mali müşavirinize veya aracımıza başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Avukatlar için stopaj oranı kaç?

Standart oran %20'dir (2024 sonrası). Önceki dönemde %17 idi; güncel oran için Maliye tebliğlerini kontrol edin.

Stopajı kim öder?

Müvekkil öder. Avukat brüt ücretin tamamını tahsil etmez; stopaj müvekkil tarafından vergi dairesine yatırılır.

KDV stopajdan ayrı mı hesaplanır?

Evet. KDV brüt üzerinden, stopajdan bağımsız hesaplanır. Avukat net + KDV tahsil eder.

Net ücreti biliyorum, brütü nasıl bulurum?

Brüt = Net / (1 − StopajOranı/100). Stopaj %20 ise Brüt = Net / 0,80. Aracımız bu hesabı otomatik yapar.

---

Bu içerik SmartHukuk Hukuk Kurulu tarafından 2026 yılı güncel vergi mevzuatı (Gelir Vergisi Kanunu, KDV Kanunu) dikkate alınarak hazırlanmıştır. Vergi oranları dönemsel olarak değişebilir; kişiye özel mali tavsiye niteliği taşımaz.